مهرداد یاسمی دوشنبه 2 اسفند 1395 11:36 ق.ظ نظرات ()

اهکارهای ایجاد انگیزه در یادگیری زبان عربی


احساس نیاز به آموختن زبان عربی به بهترین شکلی در دین ما و کتاب آسمانی ما قرآن کریم مشخص و نمایان است اما از راههای دیگری نیز با توجه به موقعیت می توان استفاده کرد؛   یکی از این راه ها که می تواند به کمک ما بیایید دعوت از عرب زبانان برای حضور در کلاس درس و ایراد سخنرانی و پرسش و پاسخ آسان در کلاس درس با استفاده از کلماتی ساده و قابل فهم ؛ بدون مراجعه به کتب لغت است :

اهکارهای ایجاد انگیزه در یادگیری زبان عربی

تعداد نمایش : 9534

احساس نیاز به آموختن زبان عربی به بهترین شکلی در دین ما و کتاب آسمانی ما قرآن کریم مشخص و نمایان است اما از راههای دیگری نیز با توجه به موقعیت می توان استفاده کرد؛   یکی از این راه ها که می تواند به کمک ما بیایید دعوت از عرب زبانان برای حضور در کلاس درس و ایراد سخنرانی و پرسش و پاسخ آسان در کلاس درس با استفاده از کلماتی ساده و قابل فهم ؛ بدون مراجعه به کتب لغت است و یا مثلاً بازدید از سفارت یک کشور عربی و یا تشویق به گوش دادن رسانه های صوتی و تصویری عربی...گروه بندی همیشه در کلاس های درس گامی در جهت عدالت و کمک به شکوفا سازی استعدادها است به شرطی که مکانیزم همکاری بین اعضای گروه مشخص باشد و اعضای گروه همیشه در دسترس باشند؛ می توان رقابت علمی مناسبی با تقویت انگیزه های بیرونی و درونی ایجاد نمود.می توان از گروهها خواست درسهارا به صورت ایفای نقش درکلاس اجرا نمایند متنهای داستانی را صورت نمایش آماده کنند و در کلاس اجرا نمایند .

-   همه ما می دانیم که یکی از راه هایموفقیت دانش آموزان اعتماد به نفس است. به همین دلیل باید سعی کرد با ایجاد انگیزهدر آنان از طریق خواندن مطالب کوتاه و مورد علاقه دانش آموزان ، حس کنجکاوی آنان راتحریک کرده و باعث شویم که دانش آموزان به منظور خواندن و اطلاع از پایان داستانتمایل به خواندن بیشتر پیدا کنند،زیرابا موفقیت در خواندن کلمات آسان عربی احساس اعتماد به نفس کرده و بهتدریج به خواندن جملات و پاراگراف های بیشتر می پردازند. بنابراین ، کلید روخوانی درس عربی در سطوح ابتدایی کلمات و لغا ت هستندو صرفا آگاهی از تلفظ و صدای حروف برای رسیدن به این منظور کافی نیست. دانش آموزانباید از معانی کلمات گوناگون اطلاع داشته باشند و قادر به نوشتن آنها نیز باشند تاسرعت و کیفیت روخوانی آنان افزایش یابد. به این ترتیب کاربرد دستوری آنها را بهترشناخته و در متن به راحتی با آن مواجه می شوند. البته دانش آموزان در این میان به شیوه های گوناگون نیاز دارندبرخی به تمرین خواندن احتیاج دارند و برخی دیگر به توسعه مهارت های اندیشیدن بهمعانی. لذا ، دبیران عربی  نمی توانند یک شیوه واحد را برای تمامی کلاس ها و درمورد تمامی دانش آموزان به کار ببرند. صرف نظر  از شیوه های اتخاذ شده موفق ترین کلاس ها کلاسی است که درآن لذت و شادی در کار گروهی و شرکت تمامی دانش آموزان در روخوانی وجود داشته باشد. این کار می تواند زمینه ساز استفاده از جملات کوتاه، ساده و روزمره در گفت و گو های کلاسی بین معلم و دانش اموزان و بین گروههای درسی را به خوبی فراهم سازد به گونه ای که به یادگیری آنها عمق بخشد و به شکل کاربردی واژه های عربی توسط ایشان به کار رود .
- تسلط معلم به روشهای مختلف تدریس از جمله پرسش و پاسخ ، حل مسئله ، روش اکتشافی و...و استفاده از این روشها در موقع نیاز و متناسب با نوع آموخته .
 -   تسلط دبیران عربی بر زبان عربی و استفاده از این زبان در کلاس درس و برانگیختن شوق و علاقه به تحصیل بیشتر این زبان تاثیر انکار ناپذیری در ایجاد انگیزه در دانش آموزان و سعی در یادگیری بیشتر آنان دارد.
- استفاده از مجلات و روزنامه های عربی و ترجمه جملاتی چند از آن در کلاس درس مکملی است بر عناوین ذکر شده .
- ایجاد بردعربی در کلاس و مدرسه و درست کردن روزنامه دیواری به زبان عربی
- ایجاد رابطه سالم و صمیمانه بین معلم و دانش اموز یکی از معجزه آساترین روشهای موفقیت در تدریس این درس است.
 - برقراری ارتباط بین مطالب درسی با واقعیات زندگی در ایجاد انگیزه مؤثر می باشد .
- استفاده معلم از فناوری نوین در تدریس این درس ازجمله نوار و سی دی های آموزشی مختلف.
- مسابقه وبلاگ نویسی به زبان عربی و یا میل فرستادن به این زبان برای دوستان و معلم .
- ایجاد دفتر رابط بین معلم ، دانش آموز و خانواده و مدرسه و گزارش پیشرفت و یا عدم پیشرفت تک تک دانش آموزان و مطلع کردن خانواده ها از ان و تایید این دفتر در هر جلسه توسط خانواده .
- طرح مطالب درسی به صورت پرسش های جالب : مطلب یا موضوعی را كه می خواهیم كودك و نوجوان یادبگیرد ، به صورت پرسش یا پرسش هایی روشن و جالب كه آنها را به فعالیت ذهنی و پویندگی ترغیب نماید ، مطرح كنیم . باید تلاش نمود تا در دانش آموزان احساس نیاز به وجود آید .
- برای مطالبی که خوانده اند ، نقاشی یا خلاصه بخواهیم .
- جوی صمیمی و مطمئن در کلاس بوجود آوریم . تا آنها به راحتی اظهار نظر کنند، اگرچه نظراتشان اشتباه و غلط باشد ، آنها باید فرصت تصحیح افکار خود را در جمع صمیما نه همکلاسی های خود پیدا کنند. خلاقیت را با ابزار محبت تقویت نماییم . برای رسیدن به مضامین کامل عقاید او را تشویق نماییم . از روش های فعال و متنوع در تدریس استفاده نماییم و به عقاید و نظریات و دست سازه های دانش آموزان احترام گذاشته و اهمیت بدهیم و نظرات آنها را در ارایه درس ، اداره کلاس محترم بشماریم و از طریق مسئولیت دادن به آنها؛ اعتماد به نفس شان را تقویت کنیم . به دانش آموز یاد بدهیم تا در مواجهه شدن با مسایل صبور باشد . از انتقادهای سازنده او نهراسیم بلکه او را تشویق نماییم .
 - آنها را به فکر کردن عادت دهیم .به سؤالات پاسخ مستقیم ندهیم و راه حل مسائل را دیکته ننماییم وجواب های سطحی و گذرای آنها را به راحتی قبول نکنیم تا عادت کنند به تفکر پیرامون مسایل مطرح شده در کلاس و اطراف خود بپردازند . بر این اساس برای رسیدن به مضامین کامل عقاید او را تشویق نماییم می توان کارهای زیر را انجام داد:
سرگرمی های مناسب طراحی نماییم .
 برای آنها سؤالات خارج از کلاس طرح نماییم .
سؤالات باز طرح کنیم .
سؤالات بحث انگیز طرح کنیم .
تکالیف نا تمام تعیین کنیم و خیال بافی آنها را سرکوب ننماییم .
با ایده های جدید مقابله نکنیم .
به کارهای خلاق نمره بیشتری اختصاص دهیم .
و در نهایت مهارت حل مسئله را آموزش دهیم
   در ارزشیابی ها از فراگیر آنچه را بخواهیم که فهمیده است . در واقع آزمون باید علاوه بر سنجش یادگیری قبلی، توانایی ایجاد انگیزه پیشرفت را در او زنده کند. بنابراین بر نمرات امتحانی تأکید نداشته باشیم .
 
روشهای ایجاد انگیزه و رغبت دانش آموزان به درس ، کلاس و مدرسه
انگیزه به دو نوع درونی و بیرونی قابل تقسیم است.
از انگیزه بیرونی می‌توان به تقویت‌كننده‌هایی چون پول، تائید، محبت،  احترام، نمره ،
واز تقویت‌كننده‌های درونی می‌توان به رضایت خاطر و احساس خوب از یادگیری اشاره كرد.
آنچه كه بیشتر موجب رفتار خود‌جوش می‌شود، انگیزه درونی است. هدف عمده فعالیت‌های پرورشی معلم یا مربی این است كه دانش‌آموز به تدریج از انگیزه‌های بیرونی به سمت انگیزه‌های درونی هدایت شود.
تفاوت اساسی افراد دارای انگیزه درونی با افراد دارای انگیزه بیرونی این است كه افراد با انگیزه درونی احساس كفایت بیشتری در خود دارند و كمتر به دیگران اجازه می‌دهند كه محرك رفتارشان شوند. این گروه از دانش‌آموزان، خود تعیین كننده رفتارها هستند و به خاطر كفایتی كه در خود احساس می‌كنند، باور دارند كه می‌توانند با رفتارشان بر محیط خود تأثیر بگذارند.www.zibaweb.com

این گروه از دانش آموزان با انگیزه درون‌گرا، تصورشان این است كه موفقیت و عدم موفقیت در تحصیل به خاطر نحوه رفتار صحیح یا غلط خودشان است. 
اما برخلاف آنها، دانش‌آموزان باانگیزه برون‌گرا، احساس بی‌كفایتی یا كفایت كم داشته و همواره تصور می‌كنند كه موفقیت آنها تحت تأثیر عوامل محیطی نظیر:
معلم و سوالات سخت است. این گروه از دانش‌آموزان حتی اگر درس بخوانند، باز هم موفقیت چندانی نخواهند داشت. چرا كه اندك تلاش آنها به خاطر همان انگیزه‌های بیرونی، همچون فرار از تنبیه یا كسب خواسته معلم است. اینان در صورت كسب موفقیت اندك هم آن را به شانس و تصادف نسبت می‌دهند و نه به تلاش و استعداد خود. 
این دانش‌آموزان حتی اگر نیم‌نگاهی به موفقیت داشته باشند، آنقدر آن راصعب‌الوصول می‌دانند كه دست به عمل نمی‌زنند، در نتیجه هرگز طعم موفقیت را نخواهند چشید.
در حقیقت گام اول در برخورد با این افراد چشاندن طعم موفقیت به آنها و درهم شكستن تصور منفی آنها در مورد دستیابی به موفقیت است. در این صورت است كه «موفقیت»، «موفقیت» می‌آورد.
از آنجایی كه انسان آمادگی دارد تا فعالیت‌ها و تصوراتش را تعمیم دهد،  موفقیت در یك درس منجر به موفقیت در دروس دیگر می‌شود و این موضوع در مورد دروس اصلی هر رشته مهم‌تر است.
درواقع، ضعف درسی در این دروس منجر به بی‌علاقگی به تحصیل و گاهی  حتی ترك تحصیل می‌شود و البته عكس آن هم صادق است. به همین علت به معلمان دروس اصلی هر رشته توصیه می‌شود، شرایط آموزشی و امتحانی را مطلوب نمایند و با ارزشیابی‌های مناسب فضای كلاس را لذت‌بخش كنند.

به طوركلی به‌منظور افزایش انگیزه دانش‌آموزان و سوق دادن آنها به سمت درونی شدن انگیزه‌ها راهكارهای زیر توصیه می‌شود:

1 - سعی كنیم اولویت تجربه‌های دانش‌آموزان برای آنها جالب باشد، احساس موفقیت اولیه اعتماد به نفس آنها را افزایش می‌دهد. این موضوع در مسابقات ورزشی نیز مشهود است.
2 - برای موفقیت دانش‌آموزان پاداش در نظر بگیریم. منتظر نباشیم تا افت تحصیلی اتفاق افتد و سپس موفقیت را تحسین كنیم.
3 - با احترام گذاشتن به تفاوت‌های فردی دانش‌آموزان، هرگز آنها را با یكدیگر مقایسه نكنیم.
4 - دانش‌آموزان را در كلاس كمتر درگیر مسائل عاطفی منفی نمائیم و نسبت به حساسیت‌های عاطفی آنان آشنا و در كاهش آن كوشا باشیم. سخت‌گیری و انضباط شدید، تبعیض، بیان قضاوت‌های منفی و خبرهای ناخوشایند از جمله عواملی است كه موجب درگیری ذهنی و كاهش علاقه به یادگیری می‌شود.
5 - بلافاصله پس از آزمون یا پرسش كلاسی، دانش‌آموزان را از نتیجه كار آگاه كنید. 
6 - برای اینكه دانش‌آموز بداند، در طول تدریس به‌دنبال آموختن به چیزی باشد، بیان اهداف آموزشی مورد انتظار از او را در ابتدای درس فراموش نكنیم.
7 - چگونگی یادگیری و نحوه انجام كار برای دانش‌آموز مشخص شود.
8 - به‌منظور افزایش حس كفایت در دانش‌آموز از او بخواهیم مطالب یاد گرفته شده را به دوستان یا كلاس آموزش دهد.
9 - در مورد مشكلات درسی دانش‌آموز و ریشه‌یابی آن، با او تبادل نظر و گفت‌وگو كنیم.
10 - تشویق كلامی در كلاس، به صورت انفرادی بسیار حائز اهمیت است.
11 - مطالب درسی را به ترتیب از ساده به دشوار مطرح كنیم.
12 - از بروز رقابت ناسالم در بین دانش‌آموزان پیشگیری شود.
13 - در فرآیند آموزش متكلم وحده نباشیم و یادگیرندگان را در یادگیری مشاركت دهیم.
14 - علاقه به دانش‌آموزان و تعلق خاطر و اهمیت دادن به یكایك آنها، سطح انگیزه‌ها را افزایش می‌دهد.
15 - آموزش را با «تهدید» پیش نبریم.
16 - برای دانش‌آموزان با انگیزه، خوراك علمی كافی داشته باشیم.
17 - با محول كردن مسئولیت به دانش‌آموزان كم توجه، آنان را به رفتارهای مثبت هدایت و علل كم‌توجهی در آنها را بررسی كنید.
18 - شیوه‌های تدریس را از سنتی به شیوه‌های روز تغییر داده و با استفاده از تكنولوژی آموزشی، حواس پنجگانه دانش‌آموزان را به كار گیریم.
19 - میان درس كلاس و مسائل زندگی كه به وسیله همان درس قابل حل است، ارتباط برقرار كنیم.
20 - تدریس را با طرح مطالب و پرسش‌های جالب توجه آغاز كرده و با تحریك حس كنجكاوی، دانش‌آموزان را برانگیخته‌تر سازیم.
21 - به وضعیت جسمانی دانش‌آموزان توجه كرده و علل جسمی بی‌توجهی و كاهش انگیزه آنان را بیابیم.
22 - محیط كلاس را با طراحی زیبا و مناسب، جذاب سازیم تا مانع بروز كسالت روحی شویم. 
23 - با فرهنگ و تاریخچه زندگی افراد مدرسه یا محله‌ای كه در آن تدریس می‌كنیم، آشنا شده و در طول تدریس از مثال‌های آشنا استفاده كنیم.www.zibaweb.com
24 - به منظور اطلاع از نتیجه فعالیت درسی دانش‌آموزان و ارائه بازخورد به موقع و مناسب، تكالیف آنان را بلافاصله در جلسه بعدی ملاحظه و با رفع اشكالات، جنبه‌های مثبت را تشویق كنید.
25 - در گرفتن آزمون و امتحان به قول خود عمل كنیم.
26 - زمان یادگیری باید در حد توان دانش‌آموز باشد. برای تجدید قوا و انگیزه در میان كلاس از وقت تفریح و استراحت غافل نشویم.
27 - دانش‌آموز را از میزان پیشرفت خود آگاه سازیم تا بداند برای رسیدن به هدف چه گام‌های دیگری بردارد.
28 - به لحاظ اخلاقی و ایجاد انگیزه، همیشه خوش‌اخلاق و خوش‌رو باشیم.
29 - به منظور افزایش حس كفایت و مشاركت در ارائه دروس از نظرات دانش‌آموزان استفاده كنیم.
30 - مطمئن باشیم كه توجه دانش‌آموزان برای شروع تدریس آماده است.
31 - تمام مطالب دشوار را یكجا و در یك جلسه آموزش ندهیم.
32 - به خاطر داشته باشیم، توجه افراطی به دانش‌آموزان (قوی یا ضعیف) موجب متشنج شدن فضای كلاس می‌شود. 
33 - دانش‌آموزان را به گروه‌های «خوب»، «بد» و «ضعیف» تقسیم‌بندی نكنیم.
34 - از ورود به موضوعات حاشیه‌ای كه منجر به انحراف توجه كلاس می‌شود، بپرهیزیم. 
35 - با ایجاد جلسات بحث و تحلیل به دانش آموزان فرصت تفكر و اظهار نظر بدهیم.
36 - هرگز دانش‌آموزان را مجبور به انجام فعالیت‌های تحقیركننده نظیر «جریمه» نكنیم.
37 - به افراد درون‌گرا، كمرو، مضطرب كه تمایلی به ابراز وجود ندارند، توجه كرده و با تقویت رفتارهای مثبت، آنها را به مشاركت در بحث‌های كلاسی و كارهای گروهی تشویق كنیم.
38 - در روش‌های تدریس، كنفرانس و سمینار را مد نظر قرار دهیم.
39 - تأكید بر نمره، اضطراب دانش‌آموزان را افزایش می‌دهد و مانع از توجه كامل به موضوع درس می‌شود. این دانش‌آموزان با وجود تلاش زیاد از نمرات پایینی برخوردارند و به تدریج رابطه میان تلاش و نتیجه را نادیده می گیرند كه در نهایت منجر به از دست رفتن انگیزه خواهد شد.
40 - گاهی از تجربه‌های دوران تحصیل و شكست‌ها و موفقیت‌های خود برای دانش‌آموزان صحبت كنید.
زبان عربی زبان دین ماست . همان زبانی که خداوند تبارک و تعالی بوسیله آن با خلق سخن نمود . به همین جهت است که اصل شانزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران کلا" به اجباری بودن آموزش زبان عربی بعد از دوره ابتدایی تاکید نموده است آنجا که می گوید : "اصل شانزدهم - از آن جا که زبان قرآن و علوم و معارف اسلامی عربی ‌است و ادبیات فارسی کاملاً با آن آمیخته است این زبان باید پس از دوره ابتدایی تا پایان دوره متوسطه در همه کلاس ها و در همه رشته‌ها تدریس شود. "
 
اما چرا سیستم آموزشی ما نتوانسته است این زبان گرانقدر را به خوبی در خود جذب نماید به طوریکه امروزه شاهدیم در نظام آموزشی و حتی در عموم جامعه ما انگیزه ای برای یادگیری زبان عربی وجود نداشته و تقریبا" غالب دانش آموزان از یادگیری صحیح این زبان گریزانند . در مقاله ذیل سعی شده است تا به علل افت تحصیلی دانش آموزان در درس عربی پرداخته و راهکارها و پیشنهاداتی برای رفع آن ارائه نماید به امید این که مورد عنایت خوانندگان عزیز بویژه دبیران و دست اندرکاران سیستم آموزشی کشور قرار بگیرد :